WCAG 2.1
WCAG 2.1 – Wytyczne dotyczące dostępności treści internetowych
Międzynarodowy standard W3C definiujący zasady tworzenia stron i aplikacji dostępnych dla osób z niepełnosprawnościami. Obowiązuje w Polsce i Unii Europejskiej jako wymóg prawny dla podmiotów publicznych.
WCAG (ang. Web Content Accessibility Guidelines, pol. Wytyczne dotyczące dostępności treści internetowych) to międzynarodowy standard opracowany przez organizację W3C (World Wide Web Consortium), określający zasady tworzenia stron internetowych i aplikacji mobilnych w sposób dostępny dla osób z niepełnosprawnościami.
Wersja WCAG 2.1 została opublikowana 5 czerwca 2018 roku jako oficjalna rekomendacja W3C. Rozszerza poprzednią wersję (WCAG 2.0 z 2008 roku) o 1 nową wytyczną i 17 nowych kryteriów sukcesu, kładąc szczególny nacisk na dostępność dla urządzeń mobilnych, osób słabowidzących oraz osób z zaburzeniami poznawczymi.
Treści zgodne z WCAG 2.1 są jednocześnie zgodne z WCAG 2.0, co zapewnia pełną kompatybilność wsteczną.
Cztery podstawowe zasady dostępności (POUR)
Wszystkie wytyczne WCAG 2.1 opierają się na czterech fundamentalnych zasadach. Każda strona internetowa i aplikacja mobilna musi być:
1. PostrzegalnaPerceivable
Informacje i elementy interfejsu muszą być prezentowane tak, aby użytkownik mógł je odebrać dostępnymi mu zmysłami.
- Alternatywy tekstowe dla treści nietekstowych (opisy zdjęć dla niewidomych)
- Transkrypcje materiałów audio i napisy do filmów
- Logiczna struktura treści i właściwe znaczniki
- Odpowiedni kontrast kolorystyczny tekstu
- Treść widoczna po powiększeniu tekstu do 200%
- Responsywność – dostosowanie do szerokości ekranu
- Rozróżnienia nie opierające się wyłącznie na kolorze
2. FunkcjonalnaOperable
Elementy interfejsu i nawigacja muszą być obsługiwalne niezależnie od metody interakcji użytkownika.
- Pełna nawigacja za pomocą klawiatury (bez myszy)
- Możliwość zatrzymania i wznowienia odtwarzanych treści
- Brak migających treści mogących wywołać ataki epilepsji
- Linki pomijające bloki treści (skip links)
- Jasne i opisowe tytuły stron oraz teksty linków
- Widoczny wskaźnik fokusu klawiatury
- Alternatywy dla gestów dotykowych
3. ZrozumiałaUnderstandable
Informacje i obsługa interfejsu muszą być zrozumiałe – treści nie mogą wykraczać poza możliwości percepcji użytkowników.
- Prosty i czytelny język
- Wyjaśnienia specjalistycznych pojęć i skrótów
- Spójny wygląd i nawigacja na wszystkich stronach
- Wyraźne etykiety formularzy
- Pomocne i szczegółowe komunikaty błędów
- Możliwość korygowania błędnych danych w formularzach
4. SolidnaRobust
Treść musi być wiarygodnie interpretowana przez szeroki zakres programów użytkownika, w tym technologie wspomagające.
- Poprawny kod HTML zgodny ze standardami
- Kompatybilność z czytnikami ekranu i programami powiększającymi
- Programowe określanie statusów i komunikatów interfejsu
13 wytycznych WCAG 2.1
Cztery zasady rozwijają się w 13 szczegółowych wytycznych pogrupowanych tematycznie:
Zapewnienie alternatywy tekstowej dla wszelkich treści nietekstowych.
Zapewnienie alternatyw dla mediów zmiennych w czasie (audio, wideo).
Tworzenie treści, które mogą być prezentowane na różne sposoby bez utraty informacji.
Ułatwienie użytkownikom słyszenia i widzenia treści, m.in. przez odpowiedni kontrast.
Cała funkcjonalność dostępna z klawiatury.
Zapewnienie użytkownikom wystarczającej ilości czasu na przeczytanie i skorzystanie z treści.
Brak treści, które mogą wywoływać ataki padaczki lub inne reakcje fizyczne.
Dostarczenie użytkownikom sposobów nawigowania, znajdowania treści i określania miejsca w serwisie.
Ułatwienie obsługi za pomocą różnych urządzeń wejściowych, w tym ekranów dotykowych.
Treści tekstowe są czytelne i zrozumiałe.
Strony internetowe wyglądają i działają w przewidywalny sposób.
Pomoc użytkownikom w unikaniu i poprawianiu błędów.
Maksymalizacja kompatybilności z aktualnymi i przyszłymi programami użytkownika, w tym technologiami wspomagającymi.
Poziomy zgodności z WCAG 2.1
Kryteria sukcesu WCAG 2.1 są podzielone na trzy poziomy zgodności:
Poziom minimalny
Spełnienie podstawowych wymagań. Niespełnienie tych kryteriów powoduje, że część użytkowników nie będzie mogła w ogóle korzystać z treści.
Poziom średni
Obejmuje wszystkie kryteria poziomu A oraz dodatkowe wymagania zapewniające szerszy dostęp.
▶ Wymagany prawnie w Polsce i UEPoziom najwyższy
Najbardziej rygorystyczne standardy. Nie jest wymagany jako ogólna zasada, ale zalecany dla wybranych treści.
Polska ustawa o dostępności cyfrowej wymaga od podmiotów publicznych spełnienia poziomu AA standardu WCAG 2.1.
Co nowego w WCAG 2.1? – 17 nowych kryteriów sukcesu
WCAG 2.1 wprowadza 17 nowych kryteriów sukcesu w stosunku do wersji 2.0, skupionych na trzech obszarach: dostępności mobilnej, słabowidzeniu oraz zaburzeniach poznawczych i trudnościach w uczeniu się.
Zasada 1: Postrzegalność
Wytyczna 1.3 – Możliwość adaptacji
Treść nie ogranicza widoku do jednej orientacji wyświetlacza (pionowej lub poziomej), chyba że konkretna orientacja jest niezbędna.
Cel każdego pola formularza zbierającego dane o użytkowniku może być programowo określony – ułatwia autouzupełnianie np. dla osób z dysleksją.
Cel komponentów interfejsu, ikon i regionów może być programowo określony.
Wytyczna 1.4 – Możliwość rozróżnienia
Treść można prezentować bez utraty informacji i bez przewijania w dwóch kierunkach, przy szerokości odpowiadającej 320 pikselom CSS.
Komponenty interfejsu i obiekty graficzne mają kontrast co najmniej 3:1 względem sąsiednich kolorów.
Brak utraty treści przy ustawieniu: wysokość linii 1,5×, odstęp po akapicie 2×, odstęp między literami 0,12× i między słowami 0,16× rozmiaru czcionki.
Dodatkowa treść wyświetlana po najechaniu kursorem lub ustawieniu fokusu jest możliwa do zamknięcia, najechania kursorem i trwa do momentu zamknięcia przez użytkownika.
Zasada 2: Funkcjonalność
Wytyczna 2.1 – Dostępność za pomocą klawiatury
Jeśli skrót klawiaturowy używa tylko liter, cyfr lub symboli, użytkownik może go wyłączyć lub zmienić.
Wytyczna 2.2 – Wystarczająca ilość czasu
Użytkownicy są ostrzegani o czasie bezczynności, który może spowodować utratę danych, chyba że dane są zachowywane przez ponad 20 godzin.
Wytyczna 2.3 – Ataki padaczki i reakcje fizyczne
Animacja ruchu wywołana przez interakcję może zostać wyłączona, chyba że jest niezbędna do funkcjonalności.
Wytyczna 2.5 – Sposoby obsługi NOWA wytyczna
Wszelka funkcjonalność wymagająca gestów wielopunktowych może być obsługiwana za pomocą jednego wskaźnika bez gestu opartego na ścieżce.
Dla funkcjonalności obsługiwanej jednym wskaźnikiem: zdarzenie wyzwalające nie zachodzi przy naciśnięciu lub istnieje możliwość anulowania efektu.
Dla komponentów interfejsu z etykietami tekstowymi, nazwa zawiera wyświetlany wizualnie tekst.
Funkcjonalność uruchamiana przez ruch urządzenia może być obsługiwana przez komponenty interfejsu, a odpowiedź na ruch może zostać wyłączona.
Rozmiar celu dla danych wskaźnikowych wynosi co najmniej 44 × 44 piksele CSS.
Treść internetowa nie ogranicza korzystania ze sposobów obsługi dostępnych na platformie.
Zasada 4: Solidność
Wytyczna 4.1 – Kompatybilność
Komunikaty o stanie (np. „Zapisano”, „Błąd”) mogą być programowo określane, dzięki czemu są przekazywane przez technologie wspomagające bez przenoszenia na nie fokusu.
WCAG 2.1 a polskie prawo
Dnia 4 kwietnia 2019 roku weszła w życie Ustawa o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych. Nakłada ona obowiązek dostosowania stron i aplikacji do standardu WCAG 2.1 na poziomie AA.
Ustawa wdraża do polskiego prawa Dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/2102 z dnia 26 października 2016 roku.
Terminy wdrożenia
Kogo dotyczy obowiązek?
Ustawa obejmuje podmioty publiczne, w tym:
- Jednostki sektora finansów publicznych (urzędy, ministerstwa, szkoły, szpitale publiczne)
- Inne państwowe lub samorządowe osoby prawne
- Związki podmiotów publicznych
Deklaracja dostępności
Każdy podmiot publiczny jest zobowiązany do umieszczenia na swojej stronie Deklaracji dostępności – dokumentu informującego o stopniu zgodności z wymaganiami WCAG 2.1 oraz o możliwości kontaktu w sprawie dostępności. Deklaracja musi znajdować się na wszystkich stronach danego podmiotu, w tym w Biuletynie Informacji Publicznej.
Wyjątki od obowiązku dostępności
- Transmisje na żywo
- Multimedia opublikowane przed 23 września 2020 r. (jeśli nie dotyczą treści niezbędnych do realizacji zadań podmiotu)
- Dokumenty opublikowane przed 23 września 2018 r.
- Mapy i mapy interaktywne (wymagany jest alternatywny dostęp do danych)
- Złożone schematy techniczne i plany
- Treści, których dostosowanie stanowiłoby nieproporcjonalnie duże obciążenie
Za nieuzasadniony brak dostępności cyfrowej grozi kara finansowa do 10 000 zł.
WCAG 2.1 a normy europejskie i międzynarodowe
Standard WCAG 2.1 jest dokumentem referencyjnym dla europejskiej normy EN 301 549 dotyczącej wymagań dostępności dla produktów i usług ICT. Norma ta stanowi podstawę techniczną dla dyrektywy UE 2016/2102 o dostępności stron internetowych organów sektora publicznego.
Organizacja W3C zachęca do stosowania najnowszej wersji WCAG podczas opracowywania lub aktualizowania polityk dostępności, przy czym WCAG 2.1 pozostaje standardem referencyjnym obowiązującym w polskim i unijnym prawodawstwie.
Kogo dotyczy WCAG 2.1?
Dla kogo są wytyczne?
- Twórcy stron internetowych – projektanci, autorzy treści, programiści front-end
- Twórcy narzędzi do budowania stron – systemy CMS, kreatory
- Audytorzy i testerzy dostępności
- Podmioty publiczne – objęte obowiązkiem prawnym
- Wszystkie organizacje chcące zapewnić dostępność usług cyfrowych
Komu pomaga standard?
- Dysfunkcje wzroku (ślepota, słabowzroczność)
- Dysfunkcje słuchu (głuchota, niedosłuch)
- Ograniczona sprawność ruchowa
- Niepełnosprawności mowy
- Nadwrażliwość na światło (fotosensytywność)
- Zaburzenia poznawcze i trudności w uczeniu się
Oficjalne polskie tłumaczenie WCAG 2.1
Na zlecenie Ministerstwa Cyfryzacji przygotowano autoryzowane polskie tłumaczenie WCAG 2.1, będące oficjalną translacją zatwierdzoną przez W3C. Jego publikacja poprzedzona była procedurą opisaną w dokumencie „Policy for W3C Authorized Translations”. Tłumaczenie jest wynikiem wielu miesięcy pracy polskich specjalistów ds. dostępności.
WCAG 2.0, 2.1 i 2.2 – główne różnice
| Wersja | Data publikacji | Wytycznych | Kryteriów sukcesu | Status |
|---|---|---|---|---|
| WCAG 2.0 | Grudzień 2008 | 12 | 61 | Obowiązuje, lecz zalecane jest stosowanie 2.1 |
| WCAG 2.1 | Czerwiec 2018 | 13 (+1) | 78 (+17) | Standard wymagany prawnie w Polsce i UE |
| WCAG 2.2 | Październik 2023 | 13 | 87 (+9) | Najnowsza wersja rekomendacji W3C |
Zgodność z WCAG 2.2 oznacza jednocześnie zgodność z WCAG 2.1 i 2.0 – standard jest wstecznie kompatybilny.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Źródła
Treść niniejszej strony opiera się wyłącznie na informacjach z następujących oficjalnych i zaufanych źródeł:
- WCAG 2.1 w skrócie – Portal Gov.pl / Dostępność cyfrowa Oficjalny portal rządowy Rzeczypospolitej Polskiej
- WCAG 2.1 już oficjalnie po polsku – Ministerstwo Cyfryzacji / Portal Gov.pl Komunikat o oficjalnym polskim tłumaczeniu WCAG 2.1
- FAQ – Najczęściej zadawane pytania – Portal Gov.pl / Dostępność cyfrowa Odpowiedzi na pytania dotyczące ustawy i WCAG
- WCAG 2 Overview – Web Accessibility Initiative (WAI) / W3C Oficjalny przegląd standardu WCAG organizacji W3C (twórca standardu)
- Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) 2.1 – W3C Recommendation Pełna treść standardu WCAG 2.1 w języku angielskim
- What’s New in WCAG 2.1 – WAI / W3C Szczegółowy opis 17 nowych kryteriów sukcesu
- Wytyczne dla dostępności treści internetowych (WCAG) 2.1 – oficjalne polskie tłumaczenie W3C Autoryzowane tłumaczenie zatwierdzone przez W3C
- WCAG 2.1 – obowiązujące wytyczne w zakresie równości szans i niedyskryminacji – PARP Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości – agencja rządowa
- Brak dostępności cyfrowej – FunduszeUnijne.gov.pl Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej
Informacje zawarte na niniejszej stronie mogą być nieaktualne lub nieprecyzyjne. Przepisy prawa, normy techniczne i interpretacje dotyczące dostępności cyfrowej ulegają zmianom. Treść tej strony pochodzi z ogólnodostępnych źródeł internetowych i nie stanowi porady prawnej, technicznej ani audytorskiej.
Przed podjęciem jakichkolwiek decyzji prawnych, technicznych lub organizacyjnych opartych na informacjach z tej strony zawsze weryfikuj dane w kilku niezależnych, aktualnych źródłach. W szczególności opieraj się na oficjalnych stronach rządowych i organach stanowiących prawo:
Zalecane oficjalne źródła do weryfikacji:
- gov.pl/web/dostepnosc-cyfrowa – oficjalny portal dostępności cyfrowej RP
- w3.org/TR/WCAG21/ – pełna treść standardu WCAG 2.1 (W3C)
- sejm.gov.pl – teksty obowiązujących aktów prawnych (Sejm RP)
- isap.sejm.gov.pl – Internetowy System Aktów Prawnych
Autor tej strony nie ponosi odpowiedzialności za decyzje podjęte wyłącznie na podstawie zamieszczonych tu informacji. W sprawach dotyczących zgodności z prawem skonsultuj się z prawnikiem lub certyfikowanym audytorem dostępności cyfrowej.
